Vì quy hoạch, dân làng quyết chặt hạ cây cổ thụ đầu đình để mở đường. Nào ngờ đêm đó cả làng mất:t điện, sấm chớp đùng đùng, sáng hôm sau nhà nào có tr:;ẻ c;;:on cũng….. Xóm Gò Cát nằm khuất sau một dãy núi thấp, bao đời nay sống bình yên bên bờ sông Mã. Ở đầu làng, ngay trước cổng đình làng cũ, có một cây đa cổ thụ sừng sững – người làng gọi nó là “cụ Đa”. Rễ chằng chịt, thân cây to hai người ôm không xuể. Trẻ con chơi trốn tìm, người lớn họp làng, già làng kể chuyện tâm linh… tất cả đều xoay quanh gốc đa ấy như trung tâm linh hồn của cả làng.
Nhưng thời thế đổi thay. Làng Gò Cát được chọn làm điểm xây dựng tuyến đường liên xã. Cái cây nằm đúng chỗ cần mở rộng, thành ra… “vướng quy hoạch”. Sau nhiều buổi họp bàn, tranh luận nảy lửa, cuối cùng Trưởng thôn – ông Bảy Lễ – đại diện dân ký vào biên bản chấp thuận: chặt hạ cây đa cổ thụ để giải phóng mặt bằng.
Chính ông Bảy cũng thở dài:
– Tâm linh thì tâm linh, nhưng không thể để cả làng nghèo mãi vì một cái cây. Phải mở đường cho con cháu đi học, đi làm!
Người phản đối quyết liệt nhất là cụ Trần – một trong những bô lão sống lâu nhất làng, năm nay đã ngoài 80 tuổi, mắt mờ nhưng tai vẫn thính. Nghe tin cây sẽ bị đốn, cụ chỉ lắc đầu, bảo nhỏ với cháu:
– Cây đa ấy không phải cây thường. Chặt đi, e là… long mạch động.
Cháu cụ – Việt – là sinh viên năm hai ngành xây dựng ở Hà Nội, về quê nghỉ hè. Nghe chuyện, Việt cười:
– Thời đại nào rồi còn tin mấy chuyện đó, cụ ơi. Cây lớn thì dễ sét đánh, chặt đi cũng an toàn hơn!
Cụ Trần không nói gì nữa. Nhưng tối hôm đó, cụ lặng lẽ ra thắp hương dưới gốc đa, tay run run vái ba vái rồi cắm một nắm hương.
Khói quyện lên, mùi thơm nhè nhẹ lan ra giữa khoảng sân vắng.
Sáng hôm sau, xe cẩu, cưa máy, công nhân kéo đến. Dân làng bu lại coi. Ai cũng im lặng, nửa tin nửa ngờ.
Tiếng cưa máy rít lên, thân cây rung chuyển. Một nhánh lớn rơi xuống, đập trúng mái đình kêu “rầm” – làm vỡ mất mấy viên ngói cổ. Trưởng nhóm thi công cười gượng:
– Chuyện bình thường mà, gió mạnh thôi.
Đến chiều, cây bị cắt trơ gốc. Người ta khoan sâu vào thân cây, đổ thuốc để cây ch/ết h/ẳn. Xong việc, ai nấy tản đi.
Đêm hôm đó, giông nổi lên.
Sấm chớp đùng đoàng như đánh ngay sát mái nhà. Gió rít liên hồi. Điện phụt tắt lúc 11 giờ đêm, cả làng chìm trong bóng tối. Trẻ con giật mình khóc thét. Người lớn lục đục tìm đèn pin, nến.
Rồi… tiếng động lạ bắt đầu xuất hiện.
Từ đầu làng vọng lại tiếng gió rít rất gần, xen lẫn tiếng “cộc cộc” như ai đang gõ xuống đất bằng gậy gỗ. Có nhà nói nghe thấy tiếng trẻ con cười khúc khích ngay ngoài cửa sổ, nhưng mở cửa ra chỉ thấy bóng đêm đặc quánh.
Cụ Trần đêm đó ngồi bất động trước bàn thờ, tay cầm chuỗi tràng hạt. Cụ không ngủ.
Sáng hôm sau, khi điện chưa kịp có lại, dân làng bắt đầu hoang mang thực sự.
Nhà nào có trẻ nhỏ cũng báo… con mình không tỉnh dậy được.
Chúng vẫn thở, không sốt, không đau, nhưng gọi không phản ứng. Đưa đi trạm y tế, bác sĩ cũng bó tay:
– Không phát hiện dấu hiệu bệnh lý nào. Giống như… các cháu đang ngủ mê quá sâu.
Bảy đứa trẻ trong làng cùng rơi vào trạng thái đó. Đáng nói, có ba đứa là cháu ruột của ba người trong ban quyết định chặt cây.
Không ai dám nói to, nhưng mọi ánh mắt đều bắt đầu nhìn về phía… gốc cây đa…Xem thêm tại bình luận
…Gốc đa giờ chỉ còn trơ lại khúc thân xám xịt, rỗng ruột, như một cái miệng đang há to mà không phát ra tiếng nào. Mùi nhựa cây nồng nặc, nhưng lẫn đâu đó là một thứ mùi ngai ngái như mùi bùn sình pha với khói hương cháy dở.
Ông Bảy Lễ từ sáng đã có mặt ở gốc cây. Mặt ông tái nhợt, đêm qua cháu gái ông là bé Na cũng rơi vào trạng thái mê man như mấy đứa nhỏ khác. Ông nhìn lên trời, rồi cúi nhìn xuống đất, nói khẽ như cầu khấn:
– Nếu có gì… oan khuất, xin cho tôi gánh thay. Xin tha cho tụi nhỏ…
Cụ Trần nghe được, chậm rãi bước lại. Cụ không trách, chỉ chậm rãi rút từ trong túi áo một lá bùa cũ kỹ đã ố vàng:
– Tôi đã nói rồi. Cây này là cây “trấn yểm”. Nó giữ long mạch không chỉ cho làng này… mà cho cả vùng này. Mỗi đời làng đều có người âm đi theo canh giữ. Chặt đi, là mở cửa cho thứ không nên về.
– Giờ… còn cách nào không cụ?
– Còn. Nhưng phải làm ngay. Trước khi trăng tròn ba ngày tới.
Cụ Trần nói rằng cần làm lễ “phục hồn long mạch”. Phải dựng lại phần gốc cây, làm một cái miếu nhỏ và cúng trả lễ xin lỗi. Quan trọng nhất là: người chặt phải xin – người sống lẫn người khuất.
Người làng bắt đầu góp tiền, góp công. Gỗ thân cây còn chưa bị chở đi, được xếp lại bên gốc. Cụ Trần đích thân soạn lễ: rượu nếp, gà trống, hương trầm, mấy xấp giấy vàng bạc, và một chiếc khăn đỏ cũ được chôn từ đời trước dưới gốc đa – chính tay cụ đào lên.
Buổi lễ cúng diễn ra lúc nửa đêm. Trăng mờ, gió rít như hú. Mấy người trong ban chặt cây quỳ gối trước gốc cây, miệng đọc theo lời cụ Trần mà không dám ngẩng mặt.
Đêm đó, khi hương tàn, cụ Trần bảo mọi người cứ về. Sáng mai sẽ biết có được tha thứ không.
Và sáng hôm sau…
Bảy đứa trẻ lần lượt mở mắt, như vừa tỉnh dậy sau một giấc ngủ dài. Đứa nào cũng nói giống nhau:
– Con thấy mình đang chơi dưới gốc đa. Có ông già tóc bạc dắt đi, bảo: “Về được rồi, làng đã xin lỗi rồi.”
Không ai còn nghi ngờ gì nữa. Dân làng tự nguyện xây một miếu nhỏ ngay trên phần gốc cũ. Trẻ con sau này vẫn chơi ở đó, nhưng không ai dám trèo lên thân cây nữa.
Còn ông Bảy, sau vụ ấy, xin thôi chức trưởng thôn.
Cụ Trần mất một năm sau đó, đúng vào đêm trăng tròn. Trên bàn thờ cụ, có bức ảnh cụ đứng dưới gốc đa cười hiền, phía sau là cây miếu nhỏ đỏ tươi, hương khói nghi ngút… như chưa từng có một lời oán thán.
