Mỗi mùa hè, rất nhiều gia đình gần như mặc định một điều: bật điều hòa 26 độ C là “chuẩn tiết kiệm điện”. Thậm chí, không ít người còn xem đây như một “mốc vàng” để vừa mát vừa đỡ tốn hóa đơn cuối tháng.
Mỗi khi mùa hè đến, câu hỏi quen thuộc lại xuất hiện trong rất nhiều gia đình: “Bật điều hòa bao nhiêu độ thì tiết kiệm điện nhất?”. Và câu trả lời phổ biến nhất thường là 26 độ C.
Không ít người tin rằng đây là “mức nhiệt vàng” vừa đủ mát vừa giúp hóa đơn điện không tăng vọt. Tuy nhiên, thực tế sử dụng cho thấy mọi chuyện không đơn giản như vậy. Nhiều thử nghiệm tiêu dùng và kinh nghiệm thực tế chỉ ra rằng nếu dùng sai cách, điều hòa vẫn có thể “ngốn điện” đáng kể dù luôn được đặt ở mức 26 độ C.
26 độ C thực chất chỉ là mức dễ chịu với cơ thể
Điều đầu tiên cần hiểu rõ là: 26 độ C không phải mức tiết kiệm điện tối ưu trong mọi hoàn cảnh. Đây chủ yếu là mức nhiệt tạo cảm giác thoải mái với phần lớn người dùng.
Nguyên lý hoạt động của điều hòa phụ thuộc rất lớn vào sự chênh lệch nhiệt độ giữa môi trường bên ngoài và nhiệt độ cài đặt trong phòng. Khoảng cách này càng lớn, máy nén càng phải hoạt động mạnh để kéo nhiệt độ xuống thấp hơn.
Ví dụ, vào những ngày nắng nóng 38–39 độ C:
- Nếu cài điều hòa ở mức 26 độ C, máy phải giảm nhiệt tới khoảng 12 độ
- Máy nén gần như chạy liên tục
- Điện năng tiêu thụ tăng mạnh hơn nhiều người nghĩ
Trong khi đó, nếu tăng nhiệt độ lên 27–28 độ C, mức chênh lệch giảm xuống. Điều hòa không cần “gồng mình” làm lạnh sâu nên hoạt động nhẹ hơn đáng kể.
Theo nhiều phép tính tiêu dùng phổ biến, chỉ cần tăng thêm 1 độ C, lượng điện tiêu thụ có thể giảm khoảng 8–10%.
27–28 độ C mới là mức tối ưu hơn trong nhiều trường hợp
Trên thực tế, rất nhiều gia đình sau khi thử chuyển từ 26 lên 27–28 độ C đều bất ngờ vì:
- Phòng vẫn đủ dễ chịu
- Điều hòa chạy êm hơn
- Hóa đơn điện giảm rõ rệt
Đặc biệt với thời tiết mùa hè ở Việt Nam, nếu:
- Phòng kín
- Có rèm chống nắng
- Không quá đông người
Thì mức 27 độ C ban ngày thường đã đủ mát.
Còn vào ban đêm, nhiều chuyên gia và người dùng lâu năm cho rằng:
- 28 độ C kết hợp chế độ Sleep mới là cách dùng hợp lý hơn
- Vừa tránh lạnh sâu
- Vừa giảm điện năng đáng kể
Một gia đình sử dụng điều hòa khoảng 8–10 tiếng mỗi ngày trong suốt mùa hè có thể tiết kiệm từ vài trăm nghìn đến cả triệu đồng tiền điện chỉ nhờ thay đổi cách cài nhiệt độ.
Điều hòa inverter và điều hòa thường phải dùng khác nhau
Một sai lầm phổ biến là áp dụng cùng một kiểu dùng cho mọi loại điều hòa.
Với điều hòa inverter
Đây là dòng máy hiện đại có khả năng tự điều chỉnh công suất để duy trì nhiệt độ ổn định.
Cách dùng tiết kiệm hơn thường là:
- Khi mới bật: để quạt mạnh để làm lạnh nhanh
- Sau khi phòng đủ mát: tăng lên khoảng 27 độ C
Lúc này, máy nén sẽ hoạt động ở công suất thấp và ổn định, giúp tiết kiệm điện tốt hơn nhiều so với việc liên tục hạ xuống 24–25 độ C.
Nhiều người vì muốn “mát thật nhanh” nên có thói quen vừa bật máy đã hạ sâu nhiệt độ. Điều này khiến điều hòa phải hoạt động tối đa công suất ngay từ đầu và tiêu hao điện nhiều hơn.
Với điều hòa thường (không inverter)
Loại này hoạt động theo kiểu bật/tắt liên tục nên nếu dùng sai cách sẽ rất hao điện.
Các kỹ thuật viên thường khuyên:
- Nên duy trì khoảng 28 độ C
- Hạn chế bật rồi tắt liên tục
- Nếu chỉ ra ngoài khoảng 20–30 phút thì không cần tắt máy
Nguyên nhân là mỗi lần khởi động lại, điều hòa sẽ tiêu thụ lượng điện khá lớn để kéo nhiệt độ xuống.
Ban đêm không cần bật lạnh sâu
Đây là thói quen rất phổ biến ở nhiều gia đình Việt.
Nhiều người để 25–26 độ C suốt đêm vì nghĩ càng lạnh càng dễ ngủ. Nhưng thực tế, ban đêm:
- Nhiệt độ môi trường thường đã giảm
- Cơ thể dễ bị lạnh hơn khi ngủ sâu
Nếu duy trì nhiệt độ quá thấp trong nhiều giờ, không chỉ tốn điện mà còn dễ gây:
- Khô họng
- Đau đầu
- Mệt người khi thức dậy
- Người già và trẻ nhỏ dễ bị nhiễm lạnh
Giải pháp hợp lý hơn là:
- Đặt khoảng 28 độ C
- Bật chế độ Sleep
- Kết hợp quạt nhẹ nếu cần
Nhiều người sau vài ngày thử cách này đã nhận ra phòng vẫn đủ dễ chịu trong khi tiền điện giảm đáng kể.
Những mẹo nhỏ giúp điều hòa “đỡ ngốn điện” hơn
Ngoài nhiệt độ cài đặt, cách sử dụng hàng ngày cũng ảnh hưởng trực tiếp tới hóa đơn điện cuối tháng.
Hướng gió lên cao
Không khí lạnh luôn có xu hướng chìm xuống dưới. Vì vậy, hướng cửa gió lên trên sẽ giúp hơi lạnh lan đều khắp phòng nhanh hơn thay vì tập trung vào một chỗ.
Kéo rèm chống nắng
Ánh nắng chiếu trực tiếp khiến nhiệt độ trong phòng tăng rất nhanh.
Chỉ cần:
- Kéo rèm
- Dùng rèm chống nắng
- Hạn chế ánh sáng trực tiếp
Điều hòa đã giảm áp lực làm mát đáng kể.
Không để quạt gió mạnh liên tục
Mức quạt cao chỉ thực sự cần khi phòng còn nóng.
Sau khi nhiệt độ ổn định, nên giảm xuống mức trung bình để:
- Giảm tiêu hao điện
- Hạn chế cảm giác lạnh buốt
Vệ sinh điều hòa định kỳ
Lưới lọc bụi bẩn khiến luồng khí yếu đi, máy phải chạy lâu hơn để đạt độ lạnh mong muốn.
Trong khi nhiều gia đình chỉ vệ sinh mỗi năm một lần, các kỹ thuật viên cho rằng nếu dùng thường xuyên vào mùa hè, nên kiểm tra định kỳ vài tháng/lần.
Chế độ Dry chưa chắc tiết kiệm điện hơn Cool
Không ít người chuyển sang chế độ Dry (hút ẩm) vì nghĩ sẽ tiết kiệm điện hơn chế độ Cool (làm mát).
Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng.
Chế độ Dry chỉ phát huy hiệu quả tốt khi:
- Trời nồm
- Độ ẩm cao
- Có mưa nhiều
Trong thời tiết nóng khô của mùa hè, dùng Dry đôi khi không làm phòng mát rõ rệt mà còn khiến máy vận hành kém hiệu quả hơn.
Mùa hè không cần “càng lạnh càng tốt”
Nhiều người vừa bước vào nhà đã lập tức hạ xuống 22–24 độ C để làm mát thật nhanh.
Nhưng càng hạ sâu:
- Điều hòa càng hao điện
- Chênh lệch nhiệt độ càng lớn
- Cơ thể càng dễ sốc nhiệt khi ra ngoài
Điều đáng nói là chỉ sau khoảng 15–20 phút, nhiều người lại thấy quá lạnh rồi phải tăng nhiệt độ lên tiếp.
Trong khi đó, chỉ cần duy trì khoảng 27–28 độ C, kết hợp phòng kín, rèm che nắng và luồng gió hợp lý, phần lớn gia đình Việt đã có thể cảm thấy dễ chịu trong mùa hè mà không khiến hóa đơn điện “leo thang” quá mạnh.
Đôi khi, chỉ một thay đổi nhỏ trên chiếc remote cũng đủ tạo ra khác biệt rất lớn vào cuối tháng.