ột báo cáo mới công bố trên tạp chí quốc tế đang khiến giới y tế châu Á chú ý khi đề cập đến một loại virus tồn tại trong động vật thủy sinh có khả năng lây sang người và gây tổn thương mắt nghiêm trọng, thậm chí dẫn tới mù lòa.
Ngày 14 tháng 5 năm 2026, báo Đời Sống Pháp Luật đăng tải bài viết với tiêu đề “Virus “lạ” từ tôm nghi có thể gây mù ở người: Trung Quốc đã ghi nhận ca mắc”. Nội dung như sau:
Theo truyền thông Đài Loan (Trung Quốc) dẫn nghiên cứu mới, loại virus này có tên “Covert Mortality Nodavirus” (CMNV) tạm dịch là virus noda gây chết tiềm ẩn. Đây là mầm bệnh từng được phát hiện trong các loài thủy sản nuôi và sinh vật biển tự nhiên tại Trung Quốc và Thái Lan.
Điều đáng lo ngại là các nhà nghiên cứu cho rằng CMNV có thể vượt qua rào cản loài để lây sang người. Một số trường hợp nghi nhiễm ở người đã được ghi nhận tại Trung Quốc, với biểu hiện liên quan đến bệnh lý mắt mang tên “viêm màng bồ đào trước do virus kèm tăng nhãn áp kéo dài” (POH-VAU).
Các chuyên gia cảnh báo, ở những trường hợp nặng, bệnh có thể gây tổn thương thị lực nghiêm trọng và dẫn đến mù lòa nếu không được điều trị kịp thời.
Trước thông tin trên, cơ quan y tế Đài Loan (Trung Quốc) cho biết đã khẩn trương triệu tập cuộc họp với các chuyên gia y tế và thiết lập cơ chế xét nghiệm nhằm chủ động theo dõi nguy cơ lây nhiễm.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Đài Loan (CDC), CMNV hiện đã được Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH, trước đây là OIE) xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm mới nổi trên động vật thủy sản.
Ảnh minh họa
Các nghiên cứu hiện nay cho rằng nguy cơ nhiễm CMNV ở người có thể liên quan đến việc tiếp xúc, chế biến hoặc ăn hải sản sống. Tuy nhiên, giới khoa học vẫn cần thêm bằng chứng để xác định liệu virus này có thực sự xâm nhập và gây bệnh trực tiếp trên mô mắt người hay không.
Đài Loan cũng cho biết trong 5 năm giám sát gần đây, họ chưa phát hiện CMNV trên tôm nhập khẩu hay trong hệ thống nuôi trồng thủy sản nội địa. Vì vậy, nguy cơ lây lan tại khu vực này hiện được đánh giá là “rất thấp”.
Dù vậy, cơ quan y tế vẫn phát cảnh báo đối với người dân khi du lịch tới Trung Quốc và Thái Lan – hai nơi từng ghi nhận virus trên các trang trại nuôi tôm.
Các khuyến cáo được đưa ra gồm:
– Không ăn hải sản sống hoặc chưa nấu chín kỹ.
– Người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch nên đặc biệt thận trọng.
– Đeo găng tay khi xử lý hải sản sống.
– Tránh tiếp xúc trực tiếp với thủy sản nếu trên tay có vết thương hở.
– Rửa tay kỹ bằng xà phòng sau khi sơ chế thực phẩm sống.
Hiện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (US CDC) và Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) chưa đưa ra cảnh báo khẩn cấp toàn cầu liên quan tới CMNV ở người.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của các nghiên cứu về khả năng virus thủy sản lây sang người tiếp tục làm dấy lên lo ngại về nguy cơ phát sinh các bệnh truyền nhiễm mới từ động vật sang người trong bối cảnh thói quen tiêu thụ thực phẩm tươi sống ngày càng phổ biến.
Tạp chí Phụ Nữ Mới cũng đăng tải bài viết với tiêu đề “Tôm cua chứa một loại virus bí ẩn có thể gây mù lòa mà không có thuốc chữa: 4 cách phòng ngừa được hé lộ”. Nội dung như sau:
Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Microbiology, virus có tên gọi “Virus Nodamura (CMNV)” là thủ phạm gây ra “bệnh chết âm thầm” ở tôm nuôi, chủ yếu ảnh hưởng đến nhuyễn thể Nam Cực (lên đến 35,5% trong trường hợp nặng), tôm sú, cua và các loài phổ biến khác. Virus này khiến các loại hải sản này chết mà không có bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào, và cái chết của chúng thường xảy ra ở đáy, khiến chúng khó phát hiện, do đó có thuật ngữ “chết âm thầm”. Nghiên cứu cho thấy CMNV đã bác bỏ quan niệm truyền thống rằng virus dưới nước không lây nhiễm sang người, và chủ yếu hoạt động thông qua hai con đường lây truyền sau:
– Ăn hải sản sống hoặc chưa chín kỹ, ví dụ như cua sốt tương, sashimi và các loại thực phẩm ướp sống hoặc sống khác.
– Nhiễm trùng vết thương: Nếu bạn có vết thương hở trên tay hoặc bị trầy xước hoặc đâm bởi vỏ cứng khi xử lý tôm hoặc cua, virus có thể xâm nhập vào cơ thể qua vết thương.
Thời gian ủ bệnh của “virus Nodamura” có thể kéo dài từ 3 đến 6 tháng. Điều đáng lo ngại hơn nữa là sự hiện diện rộng rãi của nó ở các loài động vật thủy sinh nuôi và hoang dã ở châu Á, châu Mỹ, châu Phi và thậm chí cả Nam Cực, khiến việc phòng ngừa trở nên vô cùng khó khăn. Sau khi nhiễm bệnh, nó có thể gây ra các bệnh về mắt như viêm màng bồ đào trước, loại viêm màng bồ đào phổ biến nhất, hiện nay vẫn chưa có phương pháp điều trị chuẩn. Bệnh chủ yếu biểu hiện với sáu triệu chứng:
– Mắt đỏ.
– Đau mắt.
– Sợ ánh sáng.
– Ruồi bay trước mắt.
– Giảm thị lực.
– Trường hợp nặng có thể dẫn đến mù lòa.
Điều đáng chú ý là nghiên cứu này cũng đã phân tích một số bệnh nhân mắc các bệnh về mắt không rõ nguyên nhân và phát hiện ra rằng có tới 71,4% trong số họ đã tiếp xúc hoặc ăn hải sản sống trước khi bệnh khởi phát. Trung tâm An toàn Thực phẩm Hồng Kông (Trung Quốc) và nhóm nghiên cứu cũng nhắc nhở công chúng cần cẩn thận khi xử lý hải sản.
– Chú ý đến môi trường thủy sinh: Hãy chú ý xem các vật chứa và nước dùng để đựng hải sản có sạch sẽ và hợp vệ sinh hay không.
– Nấu chín kỹ: Hải sản tuyệt đối không được ăn sống; phải được nấu chín kỹ hoặc làm nóng đến nhiệt độ lõi từ 85 độ C trở lên. Khi chế biến các loại động vật có vỏ (như hàu), tốt nhất nên bóc vỏ để phần thịt chín dễ hơn.
– Tách riêng thực phẩm sống và chín: Tốt nhất nên sử dụng dao và thớt dùng để chế biến hải sản riêng biệt và không bao giờ dùng chung. Nếu bảo quản hải sản trong tủ lạnh, hãy đặt hải sản đã bọc vào ngăn dưới để tránh lây nhiễm chéo.
– Thực hiện các biện pháp bảo vệ: Khi xử lý hải sản, tốt nhất nên mặc đồ bảo hộ như tạp dề và găng tay để tránh bị trầy xước.