Nhiều tài xế bày tỏ lo ngại rằng xăng sinh học E10 có thể khiến xe hao nhiên liệu hơn, vận hành kém “bốc” hoặc ảnh hưởng độ bền động cơ. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy mức chênh lệch tiêu hao nhiên liệu và công suất thực tế không quá lớn, trong khi E10 lại mang đến lợi ích đáng kể về môi trường.
Gần đây xăng sinh học E10 đang trở thành chủ đề được nhiều tài xế quan tâm, đặc biệt là những tranh luận xoay quanh việc loại nhiên liệu này có thể khiến xe hao xăng hơn, vận hành yếu hơn hay ảnh hưởng đến độ bền động cơ về lâu dài.
Trên thực tế, những tranh cãi liên quan đến E10 không phải mới xuất hiện. Từ nhiều năm trước, khi loại nhiên liệu này được triển khai rộng rãi tại Mỹ, Australia hay nhiều quốc gia châu Âu, người dùng cũng từng đặt ra các nghi ngại tương tự.
Hoa Kỳ là một trong những thị trường sử dụng E10 phổ biến từ thập niên 1990. Trong khi đó, Australia, Thái Lan hay nhiều nước châu Âu cũng đã đưa E10 vào sử dụng nhằm giảm phát thải và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch truyền thống.
Theo các chuyên gia, về mặt hóa học, ethanol có hàm lượng năng lượng thấp hơn xăng khoáng. Dữ liệu từ Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) cho thấy năng lượng riêng theo thể tích của ethanol thấp hơn khoảng 30% so với xăng thông thường.
Điều này đồng nghĩa khi ethanol được pha vào xăng, lượng năng lượng sinh ra trên mỗi lít nhiên liệu sẽ giảm nhẹ. Tuy nhiên, do E10 chỉ chứa 10% ethanol nên mức chênh lệch thực tế thường không quá lớn.
Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), cùng với nhiều nghiên cứu thử nghiệm tại Mỹ, E10 thường khiến mức tiêu thụ nhiên liệu tăng khoảng 1-3% so với xăng khoáng trong cùng điều kiện vận hành. Kết quả tương tự cũng từng được ghi nhận trong các nghiên cứu tại Australia và châu Âu.
Một nghiên cứu của Phòng thí nghiệm Năng lượng tái tạo quốc gia Mỹ (NREL) cho thấy xe sử dụng E10 có thể tăng mức tiêu hao nhiên liệu nhẹ, nhưng người dùng rất khó nhận ra rõ rệt trong điều kiện sử dụng hằng ngày bởi còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tải trọng, giao thông, điều hòa hay phong cách lái xe.
Nhiều chuyên gia cho rằng với phần lớn tài xế, mức chênh lệch vài phần trăm gần như rất khó cảm nhận trong quá trình vận hành thực tế.
Không chỉ có nhược điểm, ethanol cũng sở hữu một số ưu điểm nhất định về hiệu suất vận hành. Xăng E10 có chỉ số octane cao hơn xăng thông thường, giúp chống kích nổ tốt hơn và hạn chế tình trạng cháy sớm trong động cơ.
Đây cũng là lý do một số hãng xe hiệu suất cao đã hiệu chỉnh động cơ để tận dụng nhiên liệu chứa ethanol. Theo một số nghiên cứu của SAE International và Bộ Năng lượng Mỹ, các động cơ hiện đại sử dụng hệ thống phun xăng điện tử vẫn có thể duy trì công suất gần tương đương khi dùng E10.
Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng cảm giác “xe yếu đi” mà một số người phản ánh đôi khi không hoàn toàn đến từ tỷ lệ ethanol trong nhiên liệu, mà còn phụ thuộc vào chất lượng xăng tại từng cây xăng, tâm lý người lái hoặc điều kiện vận hành khác nhau.
Tại Việt Nam, năm 2023, Đại học Bách khoa Hà Nội phối hợp cùng Toyota Việt Nam và BSR thực hiện nghiên cứu trên mẫu Toyota Corolla Cross máy xăng và hybrid.
Kết quả cho thấy xe dùng E10 có công suất và khả năng tăng tốc giảm nhẹ so với xăng RON95-V truyền thống ở một số bài thử nghiệm. Cụ thể, thời gian tăng tốc từ 10-100 km/h chậm hơn khoảng 4,5%.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận mức tiêu hao nhiên liệu giữa các loại xăng nhìn chung không chênh lệch quá lớn. Thậm chí trong một số điều kiện như di chuyển trong đô thị đông đúc hoặc chạy đại lộ, phiên bản hybrid sử dụng E10 còn cho mức tiêu hao nhiên liệu thấp hơn xăng RON95-V.
Ngoài ra, E10 cũng được ghi nhận giúp giảm phát thải CO và hydrocarbon chưa cháy hết trên cả xe hybrid lẫn xe động cơ đốt trong truyền thống.
Dù vậy, xăng E10 vẫn tồn tại một số nhược điểm cố hữu. Ethanol có khả năng hút ẩm mạnh hơn xăng khoáng. Nếu nhiên liệu được tồn trữ quá lâu trong môi trường ẩm, nước có thể tích tụ và gây hiện tượng tách lớp nhiên liệu.
Bên cạnh đó, với các dòng xe đời cũ sử dụng gioăng cao su hoặc hệ thống dẫn nhiên liệu chưa tối ưu cho nhiên liệu chứa cồn sinh học, ethanol có thể khiến vật liệu xuống cấp nhanh hơn theo thời gian.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, với phần lớn ôtô hiện đại được sản xuất trong khoảng hai thập niên gần đây, khả năng tương thích với E10 gần như đã trở thành tiêu chuẩn kỹ thuật phổ biến trên thế giới.
Hiện nay, tại Mỹ – thị trường tiêu thụ ethanol lớn nhất thế giới – E10 được xem là nhiên liệu tiêu chuẩn cho phần lớn ôtô động cơ xăng. Nhiều quốc gia châu Âu như Anh, Pháp hay Đức cũng đã chuyển sang sử dụng E10 trong nhiều năm qua nhằm giảm phát thải CO2.
Brazil thậm chí còn sử dụng xăng pha ethanol từ mía đường trong nhiều thập niên và hiện phổ biến cả E27 lẫn E100 cho các dòng xe nhiên liệu linh hoạt.
Theo giới chuyên gia, lợi ích môi trường chính là lý do lớn nhất khiến E10 được thúc đẩy trên toàn cầu. Ethanol chứa oxy trong cấu trúc phân tử nên giúp nhiên liệu cháy sạch hơn, từ đó giảm lượng khí CO và hydrocarbon chưa cháy hết so với xăng khoáng truyền thống.
Một số nghiên cứu cũng cho thấy phát thải khí nhà kính trong toàn bộ vòng đời nhiên liệu có thể giảm đáng kể khi sử dụng ethanol sản xuất từ ngô hoặc mía đường.
Dù vẫn còn những tranh luận nhất định về hiệu suất vận hành, phần lớn nghiên cứu hiện nay cho thấy tác động của E10 tới công suất động cơ và mức tiêu hao nhiên liệu thực tế không quá lớn, đặc biệt với các dòng xe hiện đại.