Vụ Hoàng Hường bị bắt vì trốn thuế, các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp lợi dụng hình thức hộ kinh doanh và chuyển giá nội bộ để trốn thuế quy mô lớn.
Ngày 3.10, Hoàng Thị Hường (Hoàng Hường, 38 tuổi, quê tỉnh Phú Thọ) bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Thông tin điều tra ban đầu hé lộ “hệ sinh thái” liên quan đến Hoàng Hường có quy mô lên tới 18 công ty và 25 hộ kinh doanh, cùng cáo buộc kê sai thuế giá trị gia tăng gần 2.100 tỉ đồng.
Phân tích vụ việc này dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Bùi Thị Mai – Công ty Luật TNHH DRAGON – cho rằng, lỗ hổng lớn nhất của sự việc Hoàng Hường chính là chính sách, quy định về hộ kinh doanh cá thể, cụ thể là về điều kiện, quy mô hộ kinh doanh cũng như quản lý thuế hộ kinh doanh.
“Đáng lẽ doanh thu của công ty thì chuyển sang doanh thu của hộ kinh doanh. Hiện nay, hộ kinh doanh cá thể áp thuế khoán, dẫn tới các đối tượng thực hiện thủ đoạn lập nhiều hộ kinh doanh cá thể trong hệ sinh thái của mình. Hộ kinh doanh kê khai khi bán hàng vẫn xuất hóa đơn đầu ra đầy đủ, song mức thuế áp cho hộ cũng tính trên tổng doanh thu, chỉ khoảng 1,5% (1% thuế giá trị gia tăng và 0,5% thuế thu nhập cá nhân). So với thuế áp với doanh nghiệp, mức này rất nhẹ”, Luật sư Mai phân tích.
Luật sư Mai nói thêm: “Đồng thời, các đối tượng thực hiện hành vi “chuyển giá” ngay trong hệ sinh thái của mình. Doanh nghiệp bao giờ cũng có 2 loại hàng hóa, có hóa đơn đầu vào và không có hóa đơn đầu vào. Một phần nguyên liệu nhập chính ngạch sẽ có hóa đơn đầu vào và khi bán hàng thì có hóa đơn đầu ra. Tuy nhiên, phần lớn nguyên liệu lại nhập trôi nổi, không hoá đơn chứng từ dẫn tới không có hoá đơn đầu vào, không kê khai sổ sách kế toán. Các thành phần trong hệ sinh thái sẽ thực hiện việc chuyển dịch hàng qua nhau, kê khai các chi phí: Lương, vận chuyển …. để nhằm trốn thuế”.
Đồng quan điểm, TS Nguyễn Ngọc Tú – giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội – cho biết, mô hình lập nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh để trốn thuế không hiếm gặp. Cách phổ biến là chuyển giá nội bộ nhằm giảm lợi nhuận chịu thuế.
Ông Tú cho hay, doanh nghiệp thường chia hàng hóa thành hai loại: Có hóa đơn đầu vào và không có hóa đơn đầu vào. Phần nguyên liệu nhập khẩu chính ngạch có chứng từ, còn hàng trôi nổi thì không kê khai, không sổ sách. Các đơn vị trong cùng hệ sinh thái bán qua bán lại để hạ giá thành, phân tán lợi nhuận.
“Ví dụ, doanh thu 2.000 tỉ đồng, lãi thực 1.000 tỉ đồng, đáng ra phải nộp khoảng 200 tỉ đồng thuế. Nhưng sau khi chuyển giá nội bộ, doanh nghiệp chỉ nộp 1 – 2 tỉ đồng” – ông Tú nói.
Hàng hóa trôi nổi, không hóa đơn đầu vào được hợp thức hóa thông qua hệ thống hộ kinh doanh. Trên sổ sách, doanh nghiệp ghi bán cho hộ A; hộ này bán ra thị trường không xuất hóa đơn, chỉ nộp thuế khoán vài trăm nghìn đến 1 triệu đồng mỗi tháng.
“Khi cần hóa đơn đầu ra, doanh nghiệp lại dùng hộ kinh doanh kê khai thuế, nộp theo tỉ lệ khoán 1,5% doanh thu (1% VAT, 0,5% thuế TNCN), thấp hơn nhiều so với doanh nghiệp”, ông Tú nói.