Ngày 29/03 báo Thanh Niên đưa tin: “8 ca tay chân miệng tử vong, Thứ trưởng Bộ Y tế vào TP.HCM ngăn ‘dịch chồng dịch'” với nội dung như sau Chủng vi rút EV71 ‘tái xuất’ khiến ca tay chân miệng nặng tăng gấp 5 lần, 8 trẻ tử vong, Bộ Y tế yêu cầu chặn dịch khẩn cấp trước nguy cơ ‘dịch chồng dịch’.
Ngày 29.3, đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương làm trưởng đoàn trực tiếp vào TP.HCM kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh tay chân miệng.
Tác nhân gây bệnh tay chân miệng nặng “tái xuất”
Đoàn công tác đã kiểm tra thực tế tại Bệnh viện Nhi đồng 2. Tại đây, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương trực tiếp thăm hỏi bé Nguyễn Quốc Khôi (5 tuổi, ở tỉnh Lâm Đồng) đang điều trị bệnh tay chân miệng thể nặng. Cha bệnh nhi cho biết bé sốt cao, giật mình khi ngủ và chuyển nặng nhanh nên gia đình đưa đến bệnh viện địa phương thăm khám, sau đó chuyển lên TP.HCM điều trị.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương thăm hỏi bệnh nhi mắc bệnh tay chân miệng nặng tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM)
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Báo cáo với Thứ trưởng, thạc sĩ, bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho biết số ca mắc tay chân miệng tại TP.HCM đang gia tăng.
Trong 12 tuần đầu năm 2026, các bệnh viện tại TP.HCM tiếp nhận 10.886 ca tay chân miệng, tăng mạnh so với cùng kỳ. Trong đó, có 1.992 ca nhập viện, 221 ca nặng từ độ 2B trở lên.
Đáng chú ý, bệnh nhi ngoại tỉnh chiếm tới 51% số ca nặng, cho thấy TP.HCM đang gánh áp lực điều trị rất lớn cho cả khu vực phía nam.
Đến nay, TP.HCM ghi nhận 332 ổ dịch tay chân miệng, gồm: 181 ổ dịch trong trường học và 151 ổ dịch tại cộng đồng. Đáng lo ngại, vi rút EV71 (tác nhân gây bệnh tay chân miệng nặng) xuất hiện trở lại từ tháng 11.2025 và hiện chiếm khoảng 24% tổng số mẫu xét nghiệm năm 2026.
Bệnh nhi mắc bệnh tay chân miệng nặng đang điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 2
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Tại buổi làm việc, bác sĩ Đặng Xuân Vinh, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Nhi đồng 2 báo cáo, 3 tháng đầu năm 2026, bệnh viện điều trị nội trú 330 ca tay chân miệng, 52 ca nặng phải nhập viện theo dõi sát vì nguy cơ chuyển nặng rất nhanh.
Trong đó, 1 trẻ để lại di chứng thần kinh, 6 trường hợp phải thở máy, 2 trường hợp phải lọc máu liên tục. Hiện bệnh viện đã kích hoạt kịch bản khẩn cấp, sẵn sàng mở rộng từ 92 lên 150 giường nhiễm.
Bác sĩ Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm Bệnh viện Nhi đồng 2 cảnh báo vi rút EV71 có thể gây biến chứng nặng ở thần kinh, tim mạch, tuần hoàn và hô hấp. Bệnh có thể chuyển nặng chỉ trong vòng 24 giờ, buộc phải phát hiện sớm và cấp cứu kịp thời.
Theo bác sĩ, phụ huynh cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu báo động như: sốt cao liên tục 40 – 41 độ C, khó đáp ứng thuốc hạ sốt; trẻ giật mình nhiều, nhất là khi vừa chợp ngủ; run tay chân hoặc biểu hiện bất thường về thần kinh. Nếu trẻ sốt kéo dài 2 – 3 ngày, cần đưa đi khám ngay để được đánh giá kịp thời, tránh nhầm lẫn với các bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết, sởi, não mô cầu.
Tại Bệnh viện Nhi đồng 1 và Bệnh viện Nhi đồng thành phố cũng ghi nhận số bệnh nhi mắc bệnh tây chân miệng tăng mạnh, nhiều trường hợp chuyển đến đã ở tình trạng rất nặng (độ 4), phải can thiệp lọc máu hoặc ECMO (kỹ thuật tim phổi nhân tạo).
Không để “dịch chồng dịch”
TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM cho biết TP.HCM có 2 dịch bệnh chính lưu hành hằng năm: sốt xuất huyết và tay chân miệng. Trước tình hình số ca tay chân miệng gia tăng trở lại, ông kỳ vọng vắc xin phòng bệnh tay chân miệng khi được triển khai trong thời gian tới sẽ góp phần kiểm soát dịch bệnh.
Đoàn công tác do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương làm trưởng đoàn kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi đồng 2
ẢNH: HOÀI NHIÊN
PGS-TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM thông tin, đã có 8 trường hợp tử vong do tay chân miệng, gồm TP.HCM có 4 ca và các địa phương An Giang, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp mỗi nơi 1 ca. Ông Thượng dự báo dịch tay chân miệng tại TP.HCM có nguy cơ gia tăng, đặc biệt là ca nặng, đẩy áp lực lên các bệnh viện tuyến cuối.
Theo ông Thượng, điểm nóng cần siết chặt nhất là khối mầm non, nơi trẻ tập trung dày, tiếp xúc gần và rất dễ làm mầm bệnh phát tán nhanh.
Đây là nhóm nguy cơ cao nhất, khoảng 80% ca bệnh nặng rơi vào trẻ dưới 36 tháng tuổi. Trường mầm non phải trở thành “chốt chặn” đầu tiên: phát hiện sớm trẻ nghỉ học bất thường, xử lý ngay từ dấu hiệu nghi ngờ, không chờ ca bệnh xác định.
Phát biểu chỉ đạo, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương yêu cầu toàn ngành y tế chủ động ứng phó nguy cơ bùng phát bệnh tay chân miệng trong bối cảnh nhiều dịch bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết, sởi, não mô cầu cùng có xu hướng gia tăng, làm tăng nguy cơ “dịch chồng dịch”.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc
ẢNH: HOÀI NHIÊN
Theo Bộ Y tế, trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 25.000 ca tay chân miệng, tăng khoảng 5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng vào khoảng tháng 3 – 5 và tháng 9 – 10, chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo.
Thứ trưởng yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, ổ dịch để xử lý kịp thời, ngăn lây lan. Tay chân miệng có thể lây qua đường tiêu hóa, nước bọt, dịch tiết, bóng nước, phân người bệnh, kể cả từ người nhiễm không triệu chứng.
Bộ Y tế yêu cầu rà soát quy trình tiếp nhận, phân tuyến và chuyển tuyến để tránh chậm trễ, nhất là với những ca nặng có thể diễn tiến nhanh. Các bệnh viện tuyến trên cần tăng cường hội chẩn, hỗ trợ chuyên môn từ xa cho tuyến dưới, đồng thời siết chặt kiểm soát nhiễm khuẩn để hạn chế lây chéo trong cơ sở y tế.
Báo Vnexpress cũng đưa tin: “Ca tay chân miệng nặng tăng gấp 5 lần, nguy cơ bùng phát dịch” với nội dung như sau:
Chủng virus EV71 trở lại khiến ca tay chân miệng nặng tăng gấp 5 lần, 4 trẻ tử vong, Bộ Y tế yêu cầu tập trung chặn dịch trước khi bùng phát.
Ngày 29/3, Thứ trưởng Y tế Nguyễn Liên Hương trực tiếp kiểm tra tình hình bệnh tay chân miệng tại các tỉnh phía Nam, yêu cầu tập trung nguồn lực để giảm tỷ lệ tử vong và chặn đà lây lan virus EV71 trước khi bùng phát rộng hơn.
Bác sĩ Lê Hồng Nga, Phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP HCM, cho biết 12 tuần đầu năm các bệnh viện tại thành phố tiếp nhận gần 11.000 ca tay chân miệng, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, tỷ lệ ca nặng từ độ 2B trở lên tăng gấp 5 lần năm ngoái. 4 trẻ đã tử vong trong khi năm ngoái không có ca tử vong nào do tay chân miệng. Kết quả giám sát xác nhận sự tái xuất mạnh mẽ của virus Enterovirus 71 (EV71) – chủng virus có độc lực cao, có ái lực đặc biệt với hệ thần kinh và khả năng gây biến chứng tim mạch, hô hấp nghiêm trọng.
EV71 thường tấn công trực tiếp lên não bộ, có thể khiến bệnh nhi chuyển biến xấu cực kỳ nhanh, nhiều ca trở nặng chỉ trong vòng 24 giờ. Nếu không được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, nguy cơ tử vong hoặc di chứng não là rất lớn. Dấu hiệu cảnh báo là trẻ sốt cao liên tục (40-41 độ C) khó hạ, giật mình khi ngủ, run chi cho thấy tổn thương thần kinh.
TP HCM đang là trung tâm điều trị của khu vực phía Nam, với hơn 50% ca tay chân miệng nặng chuyển từ các tỉnh đến. BS.CK2 Đặng Xuân Vinh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết đơn vị đã kích hoạt kịch bản khẩn cấp, sẵn sàng mở rộng từ 92 lên 150 giường nhiễm. Bệnh viện Nhi đồng 1 và Nhi đồng Thành phố cũng ghi nhận bệnh nhi tăng vọt, nhiều ca chuyển đến đã rất nặng (độ 4), phải can thiệp lọc máu hoặc ECMO.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương (áo xanh, giữa) thăm hỏi người nhà trẻ mắc tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi đồng 2, sáng 29/3. Ảnh: Song Khuê
PGS.TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, Viện phó Pasteur TP HCM, nhận định dịch đang bùng phát theo chu kỳ 3 năm – thời điểm xuất hiện một quần thể trẻ mới chưa có miễn dịch. Ngoài ra, sự biến đổi của virus từ nhóm B5 sang C1 có thể làm giảm hiệu quả miễn dịch cộng đồng sẵn có.
Hệ thống giám sát ghi nhận trường mầm non và nhà trẻ là những ổ dịch trọng điểm. Hiện toàn thành phố có 332 ổ dịch, trong đó hơn 54% xuất phát từ các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm tại đây vẫn còn hạn chế do nhân sự y tế học đường và trạm y tế xã phường thường xuyên biến động, thiếu kinh nghiệm nhận diện các dấu hiệu cảnh báo sớm.
Thứ trưởng Nguyễn Liên Hương nhận định nguy cơ bùng phát dịch là rất cao, đặc biệt khu vực phía Nam đang bước vào mùa nắng nóng – thời điểm dễ xảy ra tình trạng “dịch chồng dịch” với sốt xuất huyết, sởi và não mô cầu. Do đó, các địa phương phải tự chủ mua sắm, dự trữ đủ thuốc đặc trị (Gamma Globulin, Phenobarbital…) và vật tư y tế, không được để thiếu hụt thuốc dẫn đến bệnh nhân chuyển tuyến không cần thiết.
Bà yêu cầu tăng cường hội chẩn từ xa giữa các bệnh viện tuyến cuối và tuyến tỉnh để cứu sống bệnh nhân tại chỗ, hạn chế rủi ro tử vong trên đường chuyển viện. Ngành y tế phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục để kiểm soát chặt chẽ vệ sinh trường học, thực hiện “rửa tay có giám sát” đối với trẻ mầm non. Thay vì chỉ phát tờ rơi, cần sử dụng video, hình ảnh mô tả các dấu hiệu nặng như trẻ giật mình, chới với, sốt cao khó hạ để phụ huynh nhận diện bệnh ngay lập tức.
Tay chân miệng lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, từ tiếp xúc với phân, dịch mũi họng, dịch từ bóng nước hoặc qua các vật dụng bị nhiễm mầm bệnh. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, loét miệng, phát ban kèm bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông.
Khi trẻ có dấu hiệu nghi mắc bệnh như sốt, nổi bóng nước ở tay, chân, miệng, cần cho nghỉ học và đưa đến cơ sở y tế để khám. Trẻ bệnh cần được cách ly, hạn chế tiếp xúc, không ôm hôn. Phụ huynh cần theo dõi sát, đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện dấu hiệu nặng như sốt cao khó hạ, giật mình, lừ đừ, run chi, bứt rứt, nôn nhiều hoặc đi loạng choạng. Tuyệt đối không chủ quan khi thấy trẻ chỉ có biểu hiện giống tiêu hóa hay hô hấp thông thường.