Tòa phúc thẩm Paris vừa ra phán quyết lật ngược kết quả sơ thẩm năm 2023, chính thức kết luận hãng hàng không Air France và nhà chế tạo máy bay Airbus phạm tội ngộ sát trong vụ tai nạn thảm khốc trên Đại Tây Dương năm 2009.
Tòa phúc thẩm tại Pháp ngày 22/5 đã đưa ra phán quyết mới liên quan đến thảm kịch chuyến bay AF447 của hãng Air France, xác định hãng hàng không này cùng nhà sản xuất máy bay Airbus phải chịu trách nhiệm đối với vụ tai:nan khiến 228 người thiệt mạng trên Đại Tây Dương năm 2009. Đây được xem là bước ngoặt đáng chú ý sau nhiều năm tranh tụng pháp lý kéo dài quanh một trong những tai:nan hàng không nghiêm trọng nhất lịch sử nước Pháp.
Vụ việc xảy ra vào ngày 1/6/2009 khi chiếc Airbus A330 mang số hiệu AF447, khai thác bởi Air France, thực hiện hành trình từ Rio de Janeiro đến Paris. Trong lúc bay qua khu vực thời tiết bất ổn trên Đại Tây Dương, tổ lái mất kiểm soát máy bay. Chiếc phi cơ sau đó rơi xuống biển, khiến toàn bộ 216 hành khách cùng 12 thành viên phi hành đoàn tuvong.
Trước đó, tại phiên xét xử sơ thẩm năm 2023, tòa án từng cho rằng Air France và Airbus có tồn tại sai sót trong quá trình vận hành và kỹ thuật, nhưng chưa đủ căn cứ để kết luận các sai sót này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm họa, vì vậy cả hai doanh nghiệp được tuyên không có trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, trong phiên phúc thẩm mới nhất, thẩm phán Sylvie Madec đã bác bỏ nhận định trước đó. Theo bà, cấp sơ thẩm đã không xem xét đầy đủ “chuỗi quan hệ nhân quả” dẫn tới những quyết định xử lý sai trong buồng lái và hậu quả nghiêm trọng sau cùng.
“Bản thân thảm họa AF447 là tai:nan chực chờ xảy ra và hoàn toàn có thể tránh được nếu mỗi công ty liên quan nhận thức được đầy đủ mức độ nghiêm trọng của sự cố”, thẩm phán Madec nhấn mạnh.
Theo kết quả điều tra được trình bày tại tòa, nguyên nhân kỹ thuật trọng yếu xuất phát từ việc các ống pitot – bộ phận dùng để đo tốc độ máy bay – bị đóng băng khi phi cơ đi vào vùng giông bão. Sự cố khiến hệ thống lái tự động ngừng hoạt động, đồng thời kích hoạt liên tục các cảnh báo trong khoang điều khiển. Trong điều kiện thiếu dữ liệu tốc độ chính xác, các phi công đã xử lý theo hướng nâng mũi máy bay lên cao, khiến máy bay rơi vào trạng thái thất tốc trước khi lao xuống biển.
Dù tòa không loại trừ khả năng tổ lái có những sai sót trong khoảng hơn 4 phút cuối cùng, cơ quan xét xử cho rằng các phi công chưa được huấn luyện đầy đủ để đối phó với sự cố kỹ thuật phức tạp xảy ra ở độ cao lớn.
“Phi công chuyến bay AF447 thực sự đã thử mọi cách để thoát khỏi tình huống kinh hoàng này. Họ đã làm hết khả năng và không thể quy trách nhiệm cho họ”, tòa án nhận định.
Đại diện pháp lý của thân nhân các nạn nhân cho rằng cả Airbus lẫn Air France đều đã nhận biết những hạn chế kỹ thuật liên quan đến dòng A330 trước thời điểm tai:nan nhưng chưa triển khai biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Phán quyết cuối cùng của tòa xác định Airbus đã đánh giá chưa đầy đủ mức độ nguy hiểm của lỗi liên quan đến ống pitot và không truyền đạt toàn diện thông tin kỹ thuật cho các đơn vị khai thác. Trong khi đó, Air France bị cho là chưa chú trọng đầy đủ công tác đào tạo phi công xử lý tình huống tương tự, đồng thời không kịp thời cập nhật cảnh báo cần thiết cho tổ bay.
Với kết luận trên, tòa tuyên phạt mỗi doanh nghiệp số tiền 225.000 euro (khoảng 261.000 USD). Dù mức phạt chủ yếu mang ý nghĩa tượng trưng và cũng là mức tối đa áp dụng cho pháp nhân theo quy định hiện hành của Pháp, phán quyết vẫn được xem là tác động lớn tới hình ảnh và uy tín của Air France cũng như Airbus.
Ngay sau phiên xử, cả hai tập đoàn đều thông báo sẽ tiếp tục thực hiện quyền kháng cáo. Đại diện Air France cho biết hãng chia sẻ với những mất mát mà gia đình các nạn nhân đã phải trải qua trong nhiều năm qua, song vẫn không đồng tình với kết luận về trách nhiệm hình sự. Trong khi đó, ông Simon Ndiaye – luật sư đại diện Airbus – khẳng định nhà sản xuất máy bay châu Âu sẽ tiếp tục theo đuổi quá trình pháp lý trong thời gian tới.