Đoàn Văn Báu hiểu sai về vai trò của mình
“Vai” (vị trí) gắn và phải tương thích với “trò” (nhiệm vụ). Nếu vai và trò mà lẫn lỗn hoặc không ăn nhập, không phù hợp, sẽ tạo nên sự vênh lệch, đảo lộn tất cả.
Như tôi biết, ngay từ đầu, vai của Đoàn Văn Báu là trợ lý hoặc đại loại thế, và trò của ông ấy là lo thủ tục giấy tờ khi nhập cảnh qua các nước. Hết.
Tuy nhiên, hình như Đoàn Văn Báu quên mất cái vai và trò ban đầu ấy của mình, nhầm thành vai trưởng đoàn và trò quản lý/ lãnh đạo. Thế là sinh chuyện.
Sư Minh Tuệ (và đoàn tu sĩ) chỉ nhờ lo thủ tục giấy tờ, còn lại thì đi đứng, ngủ nghỉ, khất thực ra sao, v.v… họ tự quyết. Vì Minh Tuệ đã nói rõ, là dù có bị giết thì cũng không đòi ai phải chịu trách nhiệm. Chết thì thôi.
Tôi không bàn những sắp xếp, can thiệp, quản lý…, của Đoàn Văn Báu là tốt hay không tốt, nên hay không nên, có ích hay không có ích…, vấn đề là anh ta lẫn lộn vai trò. Người ta không cần và không có nhu cầu về việc anh phải lo những điều ấy, nhưng anh cứ xắn tay vào, dù anh làm tốt đến mấy cũng vẫn là sai.
Như một người được nhờ đến để lo tiếp khách trong đám cưới, thì dù anh có là tiến sĩ – giáo sư, nói hay nhất buổi lễ, mà anh nhảy lên phát biểu thay mặt hai họ thì anh vẫn cứ là kẻ phá đám. Hình như ông Báu không hiểu điều này. Cơ sự từ đó mà ra.
Cũng thế, một công chức, dù có giữ vị trí nào đi chăng nữa, thì cũng chỉ là người được dân thuê để giúp việc cho dân, và được trả công. Hiểu như thế và làm như thế thì mới không làm “cha mẹ thiên hạ” rồi hách dịch, quát tháo, thị uy, vòi vĩnh…
Nhiều người trách Minh Tuệ và các vị tu sĩ trong đoàn là vô ơn. Chưa hẳn đúng, vì họ vốn không cần cái ơn ấy mà anh cứ gia hơn, thì thành ra phiền hà. Cố chấp mãi thì sinh ra oán sầu.
Họ chỉ cần anh lo giấy tờ, còn lại cứ kệ xác cho họ được nhờ, sống chết gì họ tự chịu. Nếu nhất quán như thế thì đâu có ra nông nỗi.
Vai và trò, danh và thực…, là những điều sơ đẳng nhưng quan trọng, chớ coi thường mà không học lấy. Vai vợ vai chồng, vai thầy vai trò, vai anh vai em, vai quan vai dân…, xã hội nào cũng thế thôi, dù lạc hậu hay văn minh, chuyên chế hay tự do, cũng đều cần minh bạch, rạch ròi, tuân thủ – Chỉ khác là trong xã hội tiến bộ thì những mối quan hệ này sẽ hướng đến việc bảo đảm cho các giá trị tốt đẹp như nhân bản, bình đẳng… (chứ không phải tôn ti luận).
Không thực hiện được nguyên tắc tối thiểu này, thì mọi quan hệ xã hội tất sẽ rối loạn, suy vi, tan rã…