Đoạn clip ghi lại cảnh một ô tô bán tải bất ngờ tạt đầu, chèn ép khiến xe máy chở 3 người ngã xuống đường trên tuyến Vành đai 3 (Hà Nội) đang gây bức xúc dư luận. Cơ quan chức năng đã vào cuộc xác minh, trong khi luật sư nhận định hành vi có thể bị xử lý nghiêm khắc, thậm chí xem xét trách nhiệm hình sự.
Ngày 28/2, trên mạng xã hội lan truyền đoạn clip dài khoảng 27 giây ghi lại tình huống giao thông nguy hiểm xảy ra trên tuyến đường Vành đai 3 (Hà Nội), thu hút sự chú ý và bức xúc của nhiều người.
Theo nội dung clip, sự việc xảy ra vào khoảng 21h15 tối 27/2. Khi đó, một xe máy chở 3 người gồm một phụ nữ điều khiển, phía sau là một người đàn ông và một trẻ nhỏ đang lưu thông thì bất ngờ bị một ô tô bán tải màu ghi xám đi từ phía sau vượt lên. Sau khi chạy ngang, chiếc bán tải bất ngờ đánh lái sang trái tạt đầu, chèn ép xe máy.
Cú ép bất ngờ khiến người điều khiển xe máy không kịp xử lý, phương tiện mất lái, cả 3 người ngã văng ra giữa đường. Tình huống trở nên đặc biệt nguy hiểm khi ở thời điểm xảy ra sự việc, phía bên trái xe máy có một xe container đang di chuyển song song. Nếu người điều khiển xe máy lệch lái thêm, hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Phía sau, một ô tô khác cũng đang lưu thông cùng chiều và đã kịp thời giảm tốc để tránh va chạm dây chuyền.
Chiều cùng ngày, đại diện Đội CSGT đường bộ số 14 (Phòng CSGT Công an Hà Nội) cho biết đơn vị đang tiến hành xác minh đoạn clip để làm rõ vụ việc và xử lý theo quy định của pháp luật.
Video toàn cảnh sự việc nguy hiểm.
Ép xe nhằm uy hiếp, đe dọa không còn là lỗi vô ý
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Văn Hà, Công ty Luật TNHH ARC Hà Nội (HNLAW), cho biết hành vi của tài xế ô tô bán tải cần được xem xét đầy đủ cả về chế tài hành chính hoặc trách nhiệm hình sự nhằm bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa chung.
Theo quy định của Luật Giao thông đường bộ năm 2024, người điều khiển phương tiện khi vượt xe phải bảo đảm điều kiện an toàn, có tín hiệu báo trước và chỉ được vượt khi không gây nguy hiểm cho phương tiện khác. Khi chuyển hướng phải quan sát, giảm tốc độ và nhường đường cho xe đi đúng làn đường.
“Việc vượt lên rồi đánh lái tạt đầu, chèn ép phương tiện phía trước trong điều kiện ban đêm, mật độ phương tiện cao, lại có xe container và ô tô di chuyển sát bên mà không bảo đảm khoảng cách an toàn là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy tắc vượt xe và chuyển hướng”, luật sư nhận định.
Theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), hành vi vượt xe, chuyển hướng không bảo đảm an toàn gây tai nạn có thể bị phạt tiền mức cao và tước giấy phép lái xe từ 2 đến 4 tháng hoặc lâu hơn tùy mức độ.
Trường hợp gây thiệt hại về sức khỏe, tài sản và đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người điều khiển phương tiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), với mức phạt tiền đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm; nếu hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, mức phạt có thể lên tới 15 năm tù.
Luật sư Hoàng Văn Hà, Công ty Luật TNHH ARC Hà Nội (HNLAW)
Đáng chú ý, nếu cơ quan điều tra xác định hành vi mang tính cố ý, chẳng hạn xuất phát từ mâu thuẫn trước đó hoặc tài xế chủ động ép xe nhằm uy hiếp, đe dọa thì bản chất pháp lý sẽ không còn là lỗi vô ý. Khi đó, tùy hậu quả thực tế, hành vi có thể bị xem xét theo các tội danh nghiêm trọng hơn như cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, hoặc thậm chí là tội giết người theo Điều 123 nếu có căn cứ cho thấy ý thức tước đoạt tính mạng.
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở yếu tố lỗi: lỗi vô ý là không mong muốn hậu quả nhưng xảy ra do cẩu thả hoặc quá tự tin; còn lỗi cố ý là nhận thức rõ hành vi nguy hiểm nhưng vẫn thực hiện.
Trước lập luận có thể được đưa ra như “đánh lái để né xe phía trước”, luật sư dẫn quy định về tình thế cấp thiết tại Điều 23 Bộ luật Hình sự 2015. Theo đó, một hành vi chỉ được coi là trong tình thế cấp thiết khi có nguy cơ thực tế đe dọa lợi ích được pháp luật bảo vệ, không còn cách nào khác để tránh, và thiệt hại gây ra phải nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.
“Trong điều kiện giao thông ban đêm, mật độ phương tiện lớn, nếu người điều khiển ô tô có thể giảm tốc độ, giữ khoảng cách an toàn hoặc phanh xe mà không gây nguy hiểm cho phương tiện khác thì không thể viện dẫn tình thế cấp thiết để loại trừ trách nhiệm”, luật sư nhấn mạnh.
Theo phân tích, việc vượt xe rồi chuyển hướng gấp khi chưa bảo đảm khoảng cách an toàn là hành vi vi phạm quy tắc an toàn cơ bản. Nếu hành vi đó có quan hệ nhân quả trực tiếp với việc xe máy ngã xuống đường, đây là căn cứ xác định lỗi trực tiếp.
Dù vụ việc chưa gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nhưng theo chuyên gia, điều đó không làm giảm tính nguy hiểm của hành vi, bởi cả pháp luật hình sự và pháp luật xử lý vi phạm hành chính đều hướng tới mục tiêu phòng ngừa và răn đe, ngăn chặn nguy cơ thảm họa có thể xảy ra.
Từ góc độ bảo đảm trật tự an toàn giao thông, luật sư Hoàng Văn Hà cho rằng cơ quan chức năng cần làm rõ đầy đủ yếu tố lỗi, động cơ và hậu quả để áp dụng đúng và đủ các quy định của pháp luật.
“Việc xử lý nghiêm minh, công khai sẽ là thông điệp mạnh mẽ rằng mọi hành vi coi thường tính mạng người khác khi tham gia giao thông đều phải chịu trách nhiệm tương xứng trước pháp luật”, luật sư nêu quan điểm.
Hiện vụ việc đang được lực lượng chức năng tiếp tục xác minh, làm rõ.