Việc trẻ nhỏ gắn bó và ngủ cùng ai trong những năm tháng đầu đời không chỉ đơn thuần là thói quen sinh hoạt mà còn tạo ra những khác biệt sâu sắc về tính cách, khả năng giao tiếp và sự tự lập trong suốt quá trình trưởng thành.
Trong nhiều gia đình hiện nay, do áp lực kinh tế hoặc điều kiện công việc bận rộn, không ít cha mẹ đã phải nhờ đến sự hỗ trợ của ông bà để chăm sóc cháu ngay từ khi còn rất nhỏ. Có những em bé gần như lớn lên hoàn toàn bên ông bà và thời gian ngủ cùng ông bà thậm chí còn nhiều hơn cả thời gian bên cạnh bố mẹ. Điều này làm dấy lên một chủ đề quan trọng về việc liệu sự gắn kết này có tạo ra những thay đổi khác biệt khi trẻ lớn lên hay không.
Câu chuyện của một người mẹ tên Tingting về hai cậu con trai của mình đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng khi cho thấy hai anh em dù cùng một nhà nhưng lại có tính cách và khả năng phát triển khá khác biệt.
Do hoàn cảnh kinh tế chưa ổn định khi sinh con đầu lòng, Tingting đã gửi con cho bà nội chăm sóc khi bé mới 6 tháng tuổi để quay lại công việc, khiến cậu bé chủ yếu lớn lên và ngủ cùng bà. Đến khi bé thứ hai chào đời, điều kiện gia đình đã khá hơn giúp cô có thời gian trực tiếp chăm sóc và bé út đã lớn lên chủ yếu bên mẹ.
Hiện tại, khi hai bé lần lượt 7 tuổi và 5 tuổi, người mẹ nhận thấy bé út lanh lợi hơn, phản ứng nhanh nhạy và rất thích khám phá những thứ mới mẻ xung quanh mình. Trong khi đó, người anh trai lại có xu hướng chững chạc và điềm tĩnh hơn, nhưng đôi khi lại tỏ ra khá chậm chạp trong việc thích nghi với những điều kiện hoặc môi trường mới.
Những khác biệt về ngôn ngữ và khả năng tự lập
Sự khác biệt còn thể hiện rõ nét qua cách giao tiếp và mức độ tự lập của hai đứa trẻ trong cuộc sống hằng ngày. Người mẹ quan sát thấy con trai lớn thường nói chuyện và sử dụng rất nhiều câu cửa miệng giống hệt bà nội, trong khi bé út lại có cách biểu đạt ngôn ngữ mềm mại, linh hoạt hơn do thường xuyên tiếp xúc với mẹ.
Về khả năng tự lập, bé út thường chủ động thực hiện các công việc khi được nhờ vả, còn người anh trai lại có xu hướng phụ thuộc và luôn chờ đợi sự hỗ trợ từ người lớn. Các chuyên gia tâm lý khẳng định giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển não bộ, cảm xúc và ngôn ngữ, bởi người chăm sóc chính sẽ trở thành hình mẫu để trẻ quan sát và bắt chước.
Nhiều chuyên gia cho rằng trong khoảng thời gian này, người chăm sóc chính không chỉ đáp ứng nhu cầu ăn ngủ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách trẻ biểu đạt cảm xúc, thói quen sinh hoạt và sự tự tin. Trẻ nhỏ thường học thông qua việc quan sát và bắt chước, vì thế người ở cạnh trẻ nhiều nhất sẽ trở thành hình mẫu ảnh hưởng lớn đến suy nghĩ và hành vi của trẻ sau này.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là việc ông bà chăm cháu là không tốt, bởi thực tế nhiều trẻ lớn lên cùng ông bà vẫn phát triển rất tình cảm, ngoan ngoãn và có đời sống cảm xúc ổn định. Điều quan trọng nhất nằm ở cách người lớn đồng hành cùng trẻ chứ không hoàn toàn chỉ phụ thuộc vào việc trẻ ngủ cùng ai.
Tầm quan trọng của sự hiện diện từ cha mẹ
Các chuyên gia giáo dục cho rằng, dù bận rộn đến đâu, cha mẹ cũng nên cố gắng duy trì sự hiện diện trong quá trình trưởng thành của con vì điều trẻ cần không chỉ là người chăm sóc sinh hoạt hàng ngày, mà còn là sự kết nối cảm xúc với cha mẹ. Ngay cả khi phải nhờ ông bà hỗ trợ trông trẻ, cha mẹ vẫn nên dành thời gian trò chuyện cùng con mỗi ngày, tham gia vào việc học tập và vui chơi của trẻ, đồng thời duy trì thói quen ôm ấp, lắng nghe và tương tác thường xuyên. Sự gắn kết ấy mới là nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển cảm xúc lành mạnh và có cảm giác an toàn khi lớn lên.
Mỗi gia đình đều có hoàn cảnh riêng và không có một công thức nuôi dạy nào phù hợp với tất cả. Nhưng với trẻ nhỏ, sự hiện diện của cha mẹ trong những năm đầu đời vẫn luôn là điều rất khó để thay thế hoàn toàn bởi nó cung cấp sự kết nối cảm xúc mà các chuyên gia cho rằng rất cần thiết cho sự phát triển của trẻ.