25 năm theo nhân tình, đến tuổi 58 muốn quay lại — ông không ngờ vợ cũ đã có một cuộc đời mới khiến ông vừa hối hận vừa không còn tư cách mở miệng…
Tôi trở về con hẻm cũ sau đúng hai mươi lăm năm. Hẻm nhỏ, lồi lõm, ngày xưa đầy tiếng cãi nhau của hai vợ chồng trẻ; giờ chỉ còn tiếng trẻ con ríu rít và mùi cơm chiều quyện trong gió.
Tôi kéo lê đôi dép đã sờn, trong lòng nghèn nghẹn một cảm giác khó diễn tả. Không biết là hối hận, hay là trống rỗng. Có lẽ là cả hai.
Tôi, Trần Thanh Bình, năm nay năm mươi tám tuổi. Một người đàn ông từng nghĩ mình phong độ, thành đạt, có thể nắm cả cuộc đời trong tay. Một người từng rời bỏ vợ con để chạy theo một mối tình nóng bỏng, tưởng rằng đó là “định mệnh”. Một người từng cười nhạt khi vợ khóc:
“Đàn ông có chút gió máy là chuyện thường.”
Ngày đó, tôi tin mình sẽ không bao giờ quay lại. Tôi tin vợ tôi – Lan – sẽ mãi mãi đứng yên ở chỗ cũ, đợi tôi.
Nhưng đời không bao giờ tử tế với kẻ phụ bạc.
Người phụ nữ tôi ôm ấp suốt hai mươi lăm năm cuối cùng cũng bỏ tôi mà đi khi tôi bệnh tật, thất nghiệp, tiền bạc chẳng còn. Một buổi sáng tỉnh dậy, cô ta chỉ để lại một tờ giấy:
“Anh tự lo. Em còn đời em.”
Tôi ho sặc sụa, chống tay vào tường, nhìn thân thể gầy gò trong gương mà thấy mình già đi cả trăm tuổi.
Khi tuyệt vọng nhất, thứ duy nhất tôi nghĩ đến là… về nhà cũ. Nơi có Lan. Nơi tôi tin vẫn còn một chỗ cho mình nương nhờ tuổi già.
Tôi tự huyễn hoặc rằng vợ cũ sẽ thương tình, rằng lòng phụ nữ dịu dàng, bao dung, rằng dù tôi đã gây ra muôn ngàn đau khổ, Lan vẫn sẽ không bỏ tôi.
Tôi nghĩ vậy. Tôi hy vọng vậy.
Cho đến khi đứng trước cánh cổng quen thuộc, tay run run đẩy vào.
Cánh cổng mở ra, nhưng không phải là sự tĩnh lặng như tôi vẫn nghĩ.
Thay vào đó:
Tiếng cười nói vang vọng.
Tiếng trẻ con gọi nhau í ới.
Tiếng một người đàn ông trầm ấm vang lên:
— Bà xã ơi, canh sôi rồi kìa!
Tôi đứng như trời trồng.
Căn nhà nhỏ của tôi ngày trước bây giờ đã được sửa lại – sáng sủa, rộng rãi, treo đầy ảnh gia đình. Ảnh Lan, ảnh ba đứa trẻ và cả một người đàn ông xa lạ tóc muối tiêu.
Tôi thấy Lan bước ra từ bếp. Vẫn mái tóc dài, vẫn gương mặt quen thuộc. Nhưng ánh mắt, khí chất lại khác hoàn toàn. Trầm tĩnh, ấm áp, đầy tự tin. Không còn dáng vẻ của người phụ nữ khóc cạn nước mắt khi tôi bỏ đi.
Lan nhìn thấy tôi đầu tiên. Bàn tay đang đặt lên chiếc nồi nghiêng xuống, khựng lại.
— …Bình?
Giọng cô ấy không phải giận dữ, không phải nghẹn ngào. Mà là… xa lạ. Như nhìn một người quen cũ tình cờ gặp trên đường.
Một cậu thanh niên khoảng gần ba mươi, vóc dáng cao lớn, chạy ra từ phòng khách, tay dắt theo một bé gái nhỏ:
— Mẹ ơi, ai vậy?… 
Lan chưa kịp trả lời thì người đàn ông tóc muối tiêu từ trong bếp bước ra. Ông đặt cái vá xuống, lau tay vào tạp dề, ánh mắt dừng lại nơi tôi vài giây – đủ lâu để hiểu mọi chuyện.
— À… người quen cũ của mẹ con thôi.
Lan nói gọn. Rõ ràng. Không thêm một chữ.
“Người quen cũ.”
Hai mươi lăm năm hôn nhân của tôi, một câu nói, gói gọn như thế.
Cậu thanh niên gật đầu lễ phép, không hỏi thêm. Bé gái tò mò nhìn tôi một lúc rồi kéo tay ông kia:
— Ông ơi, con đói rồi.
Ông cười, cúi xuống bế con bé lên:
— Đợi ông chút, sắp ăn rồi.
Cảnh tượng đó như một nhát dao cùn. Không sắc, nhưng cứa rất sâu.
Tôi đứng lúng túng ở cổng. Không ai mời vào. Mà cũng chẳng ai xua đi. Tôi nhận ra mình là kẻ thừa thãi, đứng sai chỗ, sai thời điểm.
Lan bước lại gần, giọng nhỏ nhưng dứt khoát:
— Anh về đây có việc gì không?
Tôi nuốt khan:
— Anh… anh bệnh. Không còn chỗ ở. Nghĩ… nghĩ rằng…
Lan nhìn thẳng vào tôi. Không trách móc. Không cay nghiệt. Chỉ là một khoảng cách rất rõ ràng.
— Nghĩ rằng tôi sẽ chờ anh à?
Tôi cúi đầu. Không trả lời được.
Cô ấy thở nhẹ:
— Ngày anh đi, tôi đã khóc đủ rồi. Tôi nuôi con, dựng lại cuộc đời mình từng chút một. Những năm tháng anh hạnh phúc ở bên người khác, tôi cũng đã học cách đứng thẳng mà sống.
Lan quay đầu nhìn vào nhà. Người đàn ông kia đang gắp thức ăn cho mấy đứa nhỏ, tiếng cười ấm áp vang lên.
— Đây là gia đình tôi bây giờ.
Lan nói. Rất khẽ. Nhưng đủ để tôi hiểu.
Tôi run giọng:
— Anh… còn là gì với em không?
Lan lắc đầu:
— Là quá khứ. Mà quá khứ thì không mang về đặt lại trên bàn ăn được đâu anh Bình.
Cánh cổng khép lại. Nhẹ. Không tiếng động. Nhưng trong tôi, mọi thứ sụp đổ.
Tôi đứng ngoài hẻm rất lâu. Trời sẩm tối. Mùi cơm chiều lan ra từ những căn nhà khác. Lần đầu tiên trong đời, tôi hiểu thế nào là không còn tư cách để xin tha thứ.
Hai mươi lăm năm trước, tôi bỏ đi khi mình còn mạnh mẽ.
Hai mươi lăm năm sau, tôi quay về khi đã chẳng còn gì.
Chỉ khác một điều:
Người phụ nữ tôi từng xem thường, đã có một cuộc đời đủ đầy.
Còn tôi – kẻ phản bội – chỉ còn lại tuổi già và sự hối hận… không ai cần nhận.