Tôi sinh ra trong một gia đình khá giả, có bố cũng “này kia” gọi là có tiếng tăm, ngày bà nội tôi mất ai cũng phong bì dày đi xe sang đến để lấy lòng, chỉ có bố mẹ vợ tôi là đi xe khách đến muộn nhất, phong bì phúng viếng cũng mỏng nhất khiến ai cũng khinh khỉnh nhưng đến khi bố tôi mở ra, bên trong không chỉ có 1 triệu đồng mà thứ đi cùng khiến cả nhà chet lặng…
Tôi sinh ra trong một gia đình khá giả, có bố là lãnh đạo sở. Anh trai và 2 chị gái đều đã lập gia đình và chị dâu, anh rể của tôi đều là con cái trong các gia đình kinh doanh giàu có. Chỉ có tôi lấy vợ là con gái nông thôn.
Bố mẹ vợ tôi là nông dân nhưng nuôi dạy con rất kỹ, cho ăn học đàng hoàng. Gần 5 năm kết hôn, vợ tôi không để mất lòng ai bên phía nhà chồng.
Cách đây 3 năm, bố tôi về hưu. Cứ tưởng từ nay, bố được an nhàn đầu óc, thảnh thơi bên gia đình thì bà nội tôi đổ bệnh nặng. Thấy bố mẹ chăm bà vất vả, vợ tôi thường xuyên qua lại hỗ trợ. Vài tháng gần đây, cô ấy sang ở hẳn nhà bố mẹ để trông bà ban đêm.
Thú thực, từ ngày bố về hưu, cuộc sống của gia đình tôi thay đổi khá nhiều. Khi bố còn đương chức, 3 gia đình thông gia giàu có qua lại đều. Từ lúc bố nghỉ hưu, những cuộc thăm hỏi thưa dần. Bà tôi ốm, họ cũng chỉ qua thăm 1 lần. Riêng nhà vợ tôi, tuần nào bố mẹ cũng gửi trứng gà, rau sạch, gà đen, chim bồ câu… để tẩm bổ cho bà.
Tuần trước, sau thời gian dài chống chọi bệnh tật, bà tôi mất. Nhà tôi không tổ chức đám tang rình rang nhưng nhân viên cũ, bạn bè, đối tác…của bố vẫn tới rất đông.
Bố mẹ vợ, bố mẹ chồng của các anh chị tôi đến viếng bà, đi những chiếc xe sang trọng, xếp kín đầu ngõ. Họ thắp hương, đặt phong bì dày lên bàn, hỏi han vài câu xã giao rồi xin phép về sớm.
Tôi nghe thấy mẹ chồng chị gái tôi nói: “Cuối năm, đang lúc kinh doanh tốt, bố mẹ không ở lại lâu được. Hai đứa lo việc bà xong thì nhanh chóng về hỗ trợ nhé”.
Khi họ đi khuất, anh cả tôi buông giọng mỉa mai: “Lúc bố còn đương chức thì khác hẳn, giờ thái độ họ thay đổi thế à?”. Thế nhưng bố mẹ vợ anh cũng đến viếng chóng vánh, chẳng ở lại lâu.
Bố mẹ vợ tôi đến muộn nhất. Ông bà đi xe khách rồi bắt taxi vào, còn mang theo bó hoa cúc, túi cam vườn thắp hương bà. Mẹ vợ tôi khóc đỏ hoe mắt bên linh cữu. Bố vợ tôi thì không nói gì nhiều, xắn tay phụ giúp gia đình.
Tối muộn, bố mẹ vợ về nhà tôi ngủ rồi sáng lại qua đám tang sớm. Đưa bà đi chôn cất xong xuôi, bố mẹ mới chào gia đình, về quê cho kịp chuyến xe. Tôi biết ơn bố mẹ vô cùng vì đường xa xôi mà vẫn tới chia buồn với gia đình, hỗ trợ nhiều việc.
Tối đó, bố gọi 4 anh em tôi vào phòng riêng để ghi lại phong bì, sau này còn đáp lễ mọi người. Những phong bì dày được xếp chồng. Con số lớn, nhưng không ai vui.
Tới chiếc phong bì của bố mẹ vợ tôi, anh cả nhếch mép: “Này, phong bì bố mẹ vợ chú út. Chú tự bóc xem”. Bố tôi quay sang: “Đưa cho bố”.
Bố chậm rãi bóc chiếc phong bì. Bên trong ngoài 1 triệu đồng tiền phúng viếng, lúc này cả nhà chet lặng khi còn có… 
…bên trong còn có một cuốn sổ nhỏ đã sờn mép, bọc cẩn thận trong túi nilon.
Bố tôi khựng lại.
Ông đeo kính, mở ra.
Không khí trong phòng đông cứng.
Đó là một cuốn sổ ghi chép bằng tay.
Trang đầu tiên ghi rõ ràng, nắn nót:
“Sổ ghi ơn – của vợ chồng tôi, dành cho bà cụ Nguyễn Thị…”
Bố tôi lật từng trang.
Mỗi trang là một dòng ngày tháng.
– Ngày… bà nội đau nặng, con dâu út sang trông đêm.
– Ngày… bà mệt, con bé pha cháo, đút từng thìa.
– Ngày… bà không ăn được, con bé gọi điện hỏi bác sĩ quen ở quê.
– Ngày… bà đau quá, con bé thức trắng, bóp tay, xoa lưng.
Cuối mỗi dòng là một câu giống nhau:
“Ơn này, vợ chồng tôi ghi nhớ.”
Tôi nhìn mà cổ họng nghẹn cứng.
Trang cuối cùng, bố mẹ vợ tôi viết:
“Chúng tôi nghèo tiền, không nghèo nghĩa.
Bà mất, chúng tôi phúng viếng 1 triệu – vì đó là số tiền đúng lễ.
Còn cuốn sổ này, là để ông bà, các con biết:
Con gái chúng tôi không ăn ở nhờ nhà chồng.
Nó đã trả hiếu bằng cả tấm lòng.”
Trong phòng không ai nói được lời nào.
Anh cả tôi cúi đầu.
Hai chị gái tôi đỏ mắt.
Mẹ tôi quay mặt đi, lén lau nước mắt.
Bố tôi ngồi lặng rất lâu.
Rồi ông gập cuốn sổ lại, giọng run run:
– “Bố làm lãnh đạo cả đời…
Nhưng hôm nay mới thấy,
có những thứ tiền nhiều cũng không mua nổi.”
Ông quay sang tôi:
– “Con giữ lấy vợ con cho tử tế.
Nhà này… nợ nó nhiều lắm.”
Từ hôm đó trở đi,
không ai trong nhà tôi dám khinh phong bì mỏng nữa.
Và cuốn sổ ấy,
bố tôi đặt ngay ngắn trên bàn thờ bà nội,
bên cạnh bát hương.
Như một lời nhắc nhở lặng lẽ:
👉 Giàu sang nhìn vào tiền.
Gia phong nhìn vào nghĩa.